آغاز سال نو از دیدگاه نجومی

در علم ستاره شناسی، برای بررسی و تحلیل حرکات اجرام در آسمان، از مفهوم کره سماوی استفاده می شود. در حقیقت کره سماوی، همان آسمان است که اگر شب هنگام به تماشای آن بنشینیم، گویی نیمی از آن بالای سر ما و نیمی دیگر زیر افق و در زیر پای ماست. ما خود را در مرکز این کره می پنداریم و این مهم بدلیل تشخیص یکسان محل اشیائی است که فاصله دوری از ما دارند، لذا همه ستارگان در یک فاصله از چشم دیده میشوند، یعنی بر دیواره گنبد آسمان. 

حرکات ساده یا پیچیده هر جرم سماوی در مدار خود، موجب ایجاد حرکتی ظاهری از این جرم روی کره سماوی می شود. بعنوان مثال اگر دنباله داری در فضا از کنار سیاره زمین عبور کند، از منظر ما بر روی زمین، مسیری کمان شکل روی کره سماوی خواهد داشت.

 

در این تصویر کره سماوی اطراف بیننده ایست که در مرکز این کره نظاره گر آسمان بالای سر خود است. صفحه افقی که کره را به دو نیم کرده افق بیننده و دایره قرمز همان دایره بروج می باشد.

 

 یکبار گردش زمین بدور خورشید یکسال به طول می انجامد و مسلما" نمیتوان در فضا محلی را نشان گذاری و زمان عبور زمین از نشان و رسیدن مجدد به همان نشان را اندازه گرفت و بعنوان گذشت یکسال مد نظر قرار داد. پس میبایست از کره سماوی بهره جست. برای زمین و خورشید، دو حرکت مهم عبارتند از گردش زمین بدور خود (وضعی) و گردش زمین بدور خورشید(انتقالی). 

اثر حرکت وضعی، موجب حرکت ظاهری دورانی خورشید و ماه در طول یک شبانه روز روی کره سماوی و مشاهده طلوع و غروب اجرام می گردد. و اثر حرکت انتقالی نیز موجب حرکت ظاهری بسیار آرام خورشید روی دایره ای بنام دایره بروج می باشد. بعبارت دیگر، بدلیل آنکه گردش زمین بدور خورشید یکسال به طول می انجامد، از دید ناظر روی زمین که حرکت زمین زیر پایش غیر ملموس است، آسمان ثابت و خورشید روی یک دایره با سرعت یکدور در سال حرکت میکند (میتوانید خود را در اتوموبیل در حال گردش در میدان شهر، یا خود و اتومبیلتان را ثابت و میدان و خیابانهای اطراف را با همان سرعت ولی در جهت برعکس در زیر پایتان در حال حرکت فرض کنید)

در مجموع، اثر این دو حرکت از دید ما روی زمین، حرکت خورشید روی دو دایره به صورت توامان ولی با سرعتهای متفاوت است. اگر دو دایره عظیمه روی کره ای رسم کنید که با یکدیگر منطبق نباشند، دو نقطه اشتراک خواهند داشت. برای دوایر حرکت ظاهری خورشید نیز  به همین صورت است و آن دو نقطه را نقاط اعتدالین مینامیم. اعتدال بهاری و اعتدال پائیزی. عبور خورشید از اعتدال پاییزی مصادف است با آغاز فصل پائیز و لحظه عبور مرکز قرص خورشید در آسمان از نقطه اعتدال بهاری، همان لحظه تحویل سال است.

حضور خورشید در نزدیکی نقاط اعتدالین بدلیل ارتفاع متوسط آن در آسمان کشور ما با عرض جغرافی میانه، موجب اعتدال آب و هوا شده و این امر در ابتدای بهار، علاوه بر آغاز دور جدید حرکت آفتاب یا به عبارت بهتر آغاز دور جدید گردش زمین بدور خورشید، موجب آغاز حیات تازه طبیعت و زایش مجدد زمین و در پی آن، آئین نیکو و غنی گرامیداشت نوروز و آغاز سال نو است.

نوروز بر همگان فرخنده باد

مطلب از : احسان رعنایی، عضو جمعیت دوستداران محیط زیست (طبیعت یاران)

/ 1 نظر / 15 بازدید
تارا

خیلی مفید بود مرسی در سال جدید موفق باشید